नेपाळ-तिबेट सीमेवरील जलप्रलयाने हाहाकार; ३५० हून अधिक मृत, १,३०० पेक्षा अधिक बेपत्ता; युद्धपातळीवर बचावकार्य
काठमांडू : हिमालयातील हिमनदीचा मोठा भाग कोसळल्यानंतर आलेल्या महाभयंकर अचानक पुरामुळे नेपाळ आणि तिबेट सीमेवरील परिसर अक्षरशः उद्ध्वस्त झाला आहे. पाणी, चिखल, दगड आणि मलब्याच्या प्रचंड लोंढ्याने गावे, घरे, रस्ते, पूल आणि वीज प्रकल्प वाहून गेले असून नेपाळ व तिबेटमध्ये मिळून ३५० हून अधिक जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. तब्बल १,३०० पेक्षा अधिक नागरिक अद्याप बेपत्ता आहेत.
बुधवारी सकाळी नेपाळ-तिबेट सीमेजवळील उंच हिमालयीन भागात हिमनदीचा मोठा भाग तुटून खाली कोसळला. त्यातून बर्फ, दगड आणि मातीचा प्रचंड ढिगारा नदीपात्रात आल्याने नदीचा प्रवाह काही काळ अडला. त्यानंतर हा नैसर्गिक अडथळा फुटताच पाण्याचा आणि मलब्याचा प्रचंड लोंढा वेगाने खाली आला आणि ल्हेन्डे, भोटेकोशी व त्रिशूली नदीच्या परिसरात भीषण पूरस्थिती निर्माण झाली.
काही मिनिटांत होत्याचे नव्हते
पूराचा वेग इतका प्रचंड होता की नदीकाठच्या वस्त्यांमधील नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी जाण्याची संधीही मिळाली नाही. रासुवा आणि नुवाकोटसह अनेक भागांत घरे, वाहने, पूल आणि रस्ते मातीच्या ढिगाऱ्याखाली गाडले गेले आहेत. सुमारे १९ पूल आणि ४० किलोमीटर रस्ते वाहून गेल्याचे प्राथमिक अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
पर्यटक आणि यात्रेकरूंचाही मोठ्या प्रमाणात समावेश
या आपत्तीत नेपाळमध्ये बेपत्ता असलेल्या नागरिकांमध्ये मोठ्या संख्येने विदेशी पर्यटक आणि यात्रेकरूंचा समावेश आहे. भारतासह अमेरिका, ब्रिटन, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडा आदी देशांतील नागरिकांचा शोध सुरू आहे. अनेक जण कैलास-मानसरोवर यात्रेसाठी या भागातून प्रवास करत होते.
हेलिकॉप्टरद्वारे बचावकार्य
दुर्गम पर्वतीय भागातील रस्ते आणि पूल वाहून गेल्याने बचावकार्याला मोठ्या अडचणी येत आहेत. नेपाळी लष्कर आणि पोलिसांच्या हजारो जवानांसह हेलिकॉप्टर, ड्रोन आणि शोधपथकांच्या मदतीने बेपत्ता नागरिकांचा शोध घेतला जात आहे. अडकलेल्या नागरिकांपर्यंत अन्न, औषधे, तंबू आणि इतर जीवनावश्यक साहित्य पोहोचविण्याचे काम सुरू आहे. भारताकडूनही मदतसामग्री पाठविण्यात आली आहे.
आणखी एका पुराचा धोका
दरम्यान, मलब्यामुळे नदीचा प्रवाह पुन्हा अडून काही ठिकाणी पाण्याचे साठे तयार झाले आहेत. त्यातील पाण्याचा दबाव वाढल्यास आणखी एक मोठा जलप्रलय होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे प्रशासनाने नदीकाठच्या भागांमध्ये विशेष सतर्कता बाळगली असून बचाव पथकांना सज्ज ठेवले आहे.
हिमालयासाठी धोक्याची घंटा
या दुर्घटनेने हिमालयीन भागातील वाढते तापमान, हिमनद्यांचे वितळणे आणि पर्वतीय प्रदेशातील अस्थिरता याकडे पुन्हा एकदा जगाचे लक्ष वेधले आहे. तज्ज्ञांच्या मते हवामान बदलामुळे हिमनद्यांच्या स्थैर्यावर परिणाम होत असून अशा अचानक उद्भवणाऱ्या आपत्तींचा धोका भविष्यात वाढू शकतो. मात्र या विशिष्ट दुर्घटनेमागील कारणांचा सखोल वैज्ञानिक अभ्यास अद्याप सुरू आहे.
दरम्यान, मृतांचा आकडा आणि बेपत्ता नागरिकांची संख्या वाढण्याची शक्यता प्रशासनाने व्यक्त केली असून बचावकार्य सुरू असल्याने नेपाळमधील या महाभयंकर आपत्तीचे पूर्ण चित्र अद्याप समोर आलेले नाही.
